İçeriğe atla Yan panele atla Alt bilgiye atla

Çocuğunuz için iyi bir kayak eğitmeni, yalnızca iyi kayak yapan kişi değildir.

Çocuğunuzun kayak eğitimine başlamasına karar verdiniz. Kayağa hazır olup olmadığını değerlendirdiniz. İlk derste neler yaşayabileceğini ve korktuğunda nasıl yaklaşmanız gerektiğini öğrendiniz. Oyun temelli eğitimin önemini ve ebeveyn olarak öğrenme sürecini nasıl destekleyebileceğinizi de önceki yazılarımızda ele aldık.

Şimdi sıra önemli bir kararda: Çocuğunuzu kime emanet edeceksiniz?

İlk bakışta cevap basit görünebilir: “İyi kayak yapan, deneyimli bir eğitmen bulmalıyım.” Bu beklenti doğaldır. Eğitmenin kayak bilgisinin güçlü olması elbette önemlidir. Ancak iyi kayak yapan herkes, bu beceriyi bir çocuğa doğru yöntemle ve güvenli biçimde öğretebilecek yeterliliğe sahip olmayabilir.

Çocuklarla çalışan bir eğitmenin teknik bilgisinin yanı sıra öğretme becerisine, iletişim yeteneğine ve öğrencisinin ihtiyaçlarını gözlemleyebilme yeterliliğine de sahip olması gerekir. Örneğin Amerikan kayak öğreticiliği kuruluşu PSIA-AASI’nin Learning Connection Model yaklaşımı, etkili bir dersin teknik beceriler, öğretim becerileri ve insan becerilerinin birlikte kullanılmasına dayandığını vurgular [1].

Bu nedenle eğitmen seçerken soruyu biraz değiştirmek gerekir:

“Bu kişi iyi kayak yapıyor mu?” yerine “Bu kişi benim çocuğuma uygun şekilde kayak öğretebilir mi?”

1. Mesleki yeterliliğini ve teknik bilgisini araştırın

Eğitmen seçiminde ilk adım, kişinin hangi eğitimlerden geçtiğini ve hangi mesleki yeterliliklere sahip olduğunu öğrenmektir.

Türkiye’de kayak öğreticiliği için Türkiye Kayak Federasyonu tarafından yürütülen eğitim ve belgelendirme süreçleri bulunur. Bu nedenle yalnızca “Belgem var.” ifadesiyle yetinmeyin. Belgenin tam adını, hangi kurum tarafından verildiğini ve hangi yeterliliği gösterdiğini sorun [2].

Uluslararası kuruluşların sistemleri de eğitmenlerin teknik becerilerini, öğretim yöntemlerini ve güvenlik bilgilerini farklı seviyelerde değerlendirir. Örneğin BASI, CSIA ve PSIA-AASI gibi kuruluşların kendilerine ait eğitim ve sertifikasyon programları vardır. NZSIA ise kayak eğitmenleri için çocuklara yönelik ayrı sertifikasyon programları sunar [1, 3, 4, 5].

Eğitmenle görüşürken şu soruları yöneltebilirsiniz:

  • Belgenizin veya kademenizin tam adı nedir?
  • Hangi kurum tarafından verilmiştir?
  • Belgenizin geçerlilik veya vize durumu güncel mi?
  • Çocuklarla çalışma konusunda ayrıca eğitim aldınız mı?

İlk yardım ve dağ ortamındaki acil durumlar konusunda güncel eğitiminiz var mı?

ISIA’nın uluslararası yeterlilik standartları da teknik becerinin yanında öğretim yöntemlerine, dağ ve pist güvenliğine ve ilk yardım bilgisine yer verir. Bununla birlikte ISIA yeterlilikleri, bir kişinin başka bir ülkede otomatik olarak çalışma yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez. Türkiye’de çalışma yetkisi ve belgenin geçerliliği, ilgili kurumların kurallarına göre ayrıca değerlendirilmelidir [6].

Belge, kişinin belirli bir eğitim veya değerlendirme sürecinden geçtiğini gösteren önemli bir ölçüttür. Ancak çocuğunuzla nasıl iletişim kuracağını, korktuğunda nasıl yaklaşacağını veya dersini ihtiyaçlarına göre nasıl değiştireceğini tek başına göstermez. Bu nedenle belgeyi başlangıç ölçütü olarak görün, eğitmenin uygulamadaki yaklaşımını da değerlendirin.

2. Çocuklara gelişimlerine uygun şekilde öğretim yapabiliyor mu?

Çocuğa kayak öğretmek, yetişkin eğitimini yalnızca basitleştirmek değildir. Çocukların dikkat süreleri, hareket deneyimleri, iletişim biçimleri ve öğrenme hızları birbirinden farklı olabilir.

Bu nedenle eğitmene yalnızca “Çocuklarla çalışıyor musunuz?” diye sormak yeterli değildir. Şunu da sorun:

“Çocuğumun yaşına ve seviyesine göre dersi nasıl planlıyorsunuz?”

“Kaydırırım, zamanla alışır.” gibi genel bir cevap ile “Önce çocuğun ekipmanı ve ortamı tanımasını, ardından benimle iletişim kurmasını sağlarım. Sonrasında seviyesine uygun etkinliklerle ilerler, tepkilerine göre dersi düzenlerim.” şeklindeki ayrıntılı bir yaklaşım arasında belirgin fark vardır.

NZSIA’nın çocuklara yönelik kayak öğretimi sertifikasyonunda güvenlik ve grup yönetimi, CAP modeli, öğrenci profilleri, hareket örüntüleri ve Çocuk Öğretim Modeli’nin uygulanması ayrı modüller olarak ele alınıyor. CSIA’nın birinci seviye eğitmenlik programında ise güvenli ders sunumu, profesyonel iletişim, grup yönetimi ve yeni başlayanlara öğretim üzerinde durulurken çocuklara yönelik öğretim için ayrı bir modül de bulunur [4, 5].

İyi bir eğitmen, yalnızca çocuğun ne yapabildiğine değil, hangi koşullarda daha rahat öğrenebildiğine de dikkat eder. Gerektiğinde açıklamasını kısaltır, hareketi gösterir veya görevi kolaylaştırır.

Çocuklarla çalışmış olmak başka, çocuklara gelişimlerine uygun şekilde öğretmek başkadır.

3. İlk dersten önce çocuğunuzu tanımaya çalışıyor mu?

İyi bir kayak dersi, eğitmenin çocuğu gözlemlemesiyle başlar. Daha önce kayak yapıp yapmadığını öğrenmek önemlidir. Ancak tek başına yeterli değildir.

Eğitmenin şu konularla da ilgilenmesi olumlu bir işarettir:

  • Daha önce kayak deneyimi var mı?
  • Kardan, hızdan veya düşmekten çekiniyor mu?
  • Daha önce olumsuz bir deneyim yaşadı mı?
  • Yeni insanlarla iletişim kurarken rahat mı?
  • Bireysel çalışmada mı, grup içinde mi daha rahat?
  • Bugün kayak yapmaya istekli mi?

Bu sorular, çocuğun yalnızca teknik seviyesine göre değerlendirilmediğini gösterir.

Eğitmenin görevi her çocuğa aynı başlangıç programını uygulamak değil, öğrenciyi tanıyarak uygun öğrenme koşullarını oluşturmaktır. İlk görüşmede çocuğa doğrudan birkaç soru yöneltmesi ve onu gözlemlemesi de bu yaklaşımın bir parçasıdır.

4. Dersi çocuğun ihtiyaçlarına göre değiştirebiliyor mu?

İyi bir eğitmenin ders planı olması değerlidir. Ancak iyi plan, değişmeyen plan değildir.

Çocuk beklenenden hızlı öğrenebilir, bir hareketi anlamakta zorlanabilir, çekinebilir veya yorulabilir. Hava, görüş ve kar koşulları da dersin akışını etkileyebilir.

Eğitmene şu soruyu sorun:

“Çocuğum planladığınız etkinlikte zorlanırsa ne yaparsınız?”

Hareketi küçük parçalara ayırmak, daha kolay bir alanda tekrar etmek, farklı bir anlatım kullanmak veya mola vermek gerekebilir. Örneğin çocuk dönüş hareketini yapmakta zorlanıyorsa eğitmen aynı hareketi tekrar tekrar yaptırmak yerine daha basit bir denge veya yön değiştirme etkinliğine geçebilir.

PSIA-AASI’nin öğretim yaklaşımında da eğitmenin öğrenciyi tanıması, ihtiyaçlarını değerlendirmesi ve ders ilerledikçe yöntemini gelen geri bildirimlere göre uyarlaması üzerinde durulur [1].

Her çocuk için aynı programı uygulamak kolay olabilir. Etkili öğretim ise öğrencinin ihtiyacına ve mevcut koşullara göre dersin yeniden düzenlenmesini gerektirir.

5. Güvenliği gelişimin önünde tutuyor mu?

Kayak eğitiminde ilerleme önemlidir. Ancak çocuk söz konusu olduğunda güvenlik, eğitim hedeflerinden ayrı düşünülemez.

Eğitmenin şu konulara dikkat etmesi beklenir:

  • Çocuğun beceri düzeyine uygun pist ve çalışma alanı seçmesi,
  • Pist yoğunluğunu, hava ve kar koşullarını değerlendirmesi,
  • Kayak, bot, bağlama ve kaskın uygunluğunu kontrol etmesi,
  • Çocuğun hızını ve hareket kontrolünü gözlemlemesi,
  • Yorgunluk, üşüme veya dikkat kaybını fark etmesi,
  • Gerektiğinde dersi yavaşlatması ya da durdurması.

Özellikle ekipman konusunda çocuğun boyuna ve kilosuna uygun kayak seçilmesi, botların ayağına doğru oturması ve kaskın başına uygun şekilde takılması gerekir. Kayak bağlamalarının ayarı da çocuğun özelliklerine ve ekipmana uygun biçimde yetkin kişilerce yapılmalıdır.

Pist seçimi en az ekipman kadar önemlidir. Çocuk henüz hızını kontrol edemiyor veya güvenli biçimde duramıyorsa daha zor bir alana geçmek doğru değildir. “Bugün mutlaka şu piste çıkacağız.” düşüncesi, çocuğun beceri düzeyinin önüne geçmemelidir.

Uzmanlık yalnızca ne zaman ilerleyeceğini değil, ne zaman bekleyeceğini de bilmektir.

İlk yardım konusunda da eğitmenin eğitimini ve bu eğitimin güncelliğini sorun. Ders sırasında yaşanabilecek bir acil durumda kimin, nasıl müdahale edeceğini önceden öğrenmek ebeveyn açısından önemlidir. ISIA’nın yeterlilik standartlarında dağ ve pist güvenliği ile ilk yardımın ayrı başlıklar olarak yer alması da bu konuların mesleki açıdan önemini gösterir [6].

6. Çocuğun korkusuna ve zorlanmasına nasıl yaklaşıyor?

Kayak öğrenirken çocuk bir hareketi yapmak istemeyebilir, düşebilir veya kontrolünü kaybetmekten çekinebilir. Böyle anlarda eğitmenin kullandığı dil önem kazanır.

“Bunda korkacak ne var?” veya “Arkadaşın yapıyor, sen neden yapamıyorsun?” gibi ifadeler, çocuğun yaşadığı güçlüğü küçümseyebilir.

Bunun yerine eğitmenin çocuğu dinlemesi, zorlandığı noktayı anlamaya çalışması ve gerektiğinde görevi kolaylaştırması beklenir. Bazen kısa bir mola vermek, bazen daha kolay bir etkinlikle devam etmek, bazen de çocuğa yeniden denemesi için zaman tanımak gerekir.

Eğitmene şu soruyu yöneltebilirsiniz:

“Çocuğum korkarsa veya derse katılmak istemezse nasıl bir yaklaşım izliyorsunuz?”

Amaç çocuğu hiç zorlamamak değildir. Öğrenme, zaman zaman yeni ve biraz zorlayıcı görevlerle karşılaşmayı gerektirebilir. Önemli olan, bu zorlanmanın gereksiz baskıya veya güvenlik riskine dönüşmesini önlemektir.

7. Oyunu öğrenme amacıyla kullanıyor mu?

Serinin önceki yazısında oyun temelli eğitimin çocuklar için neden önemli olduğunu ele aldık. Eğitmen seçiminde de oyun kullanımı hakkında bilgi almak yararlı olabilir.

Ancak bir eğitmenin dersinde oyun bulunması, tek başına iyi bir çocuk eğitmeni olduğunu göstermez. Oyunun belirli bir öğrenme amacına hizmet etmesi gerekir.

Örneğin çocuk belirli hedeflere doğru kayarken, işaretli bir noktada dururken veya geniş aralıklı kapılardan geçerken denge, yön değiştirme ve hız kontrolü gibi beceriler üzerinde çalışabilir.

Çocuk açısından bu bir oyundur. Eğitmen açısından ise belirli bir beceriyi geliştirmek için planlanmış öğretim etkinliğidir.

Bu nedenle “Derslerde oyun kullanıyor musunuz?” sorusundan daha açıklayıcı olan şudur:

“Kullandığınız oyunlarla hangi becerileri geliştirmeyi amaçlıyorsunuz?”

8. Çocuğu zamanla daha bağımsız hâle getiriyor mu?

İyi bir eğitmenin hedeflerinden biri, çocuğun zamanla kendi hareketlerini değerlendirebilmesini ve daha bilinçli kararlar verebilmesini desteklemektir.

Öğrenme süreci ilerledikçe çocuk hızını kontrol etmeyi, nerede durması gerektiğini fark etmeyi, zorlandığında veya ihtiyaç duyduğunda yardım istemeyi ve kendi sınırlarını tanımayı öğrenmelidir. Pistteki diğer kayakçıları dikkate almak da bu becerilerin bir parçasıdır.

İlk dersin sonunda daha uzağa kaymış olması elbette sevindiricidir. Ancak gelişim yalnızca çıkılan pistle ölçülmez. Çocuğun ne yaptığını anlaması, öğrendiklerini yeniden uygulayabilmesi ve zamanla daha bağımsız hareket edebilmesi de önemlidir.

Eğitmenin ders sonunda çocuğun neler öğrendiğini ve bir sonraki aşamada ne üzerinde çalışılacağını açıklaması, bu süreci takip etmenizi kolaylaştırır.

9. Özel ders mi, grup dersi mi?

Her çocuk için geçerli tek bir doğru yoktur.

Özel ders, eğitmenin dikkatini tek çocuğa yöneltmesini ve öğretimi onun ihtiyaçlarına göre daha fazla kişiselleştirmesini sağlar. Grup dersi ise akranları gözlemleme, birlikte öğrenme ve sosyal etkileşim fırsatı sunar.

Bu nedenle “Özel ders her zaman daha iyidir.” veya “Çocuklar mutlaka grup dersi almalıdır.” gibi kesin hükümlerden kaçınmak gerekir.

Seçim; çocuğun yaşı, deneyimi, seviyesi, sosyal özellikleri ve o dönemdeki ihtiyaçları dikkate alınarak yapılmalıdır. Örneğin yeni bir ortama alışmakta zorlanan bir çocuk başlangıçta bireysel derste daha rahat edebilir. Akranlarıyla birlikte öğrenmekten hoşlanan bir çocuk ise uygun seviyedeki küçük bir gruptan keyif alabilir.

Grup dersi tercih edilecekse grubun seviyesi, çocuk sayısı ve eğitmenin grubu güvenli biçimde yönetebilmesi de değerlendirilmelidir. Tek başına grup mevcuduna bakmak yeterli değildir. Çocukların yaşları ve beceri düzeyleri de dersin işleyişini etkiler.

Eğitmene şu soruyu sorabilirsiniz:

“Çocuğumun yaşı ve seviyesi düşünüldüğünde hangi ders formatını neden öneriyorsunuz?”

Ders süresi konusunda da her çocuk için geçerli tek bir ideal süre yoktur. Çocuğun yaşı, dikkatini sürdürebilmesi, fiziksel durumu, hava koşulları ve dersin içeriği dikkate alınmalıdır. Dersin süresini ve mola düzenini eğitmenle önceden netleştirmek faydalıdır.

Eğitmeni seçmeden önce sorabileceğiniz 7 soru

Eğitmenle veya kayak okuluyla görüşürken aşağıdaki sorular, eğitim yaklaşımını anlamanıza yardımcı olabilir:

  1. Kayak öğreticiliği belgenizin tam adı nedir?
  2. Çocuklarla çalışma konusunda hangi eğitim veya deneyime sahipsiniz?
  3. Çocuğumun seviyesini ve ihtiyaçlarını nasıl değerlendireceksiniz?
  4. Çocuğum zorlanır veya korkarsa nasıl yaklaşacaksınız?
  5. Ders sırasında güvenliği ve uygun çalışma alanını nasıl belirliyorsunuz?
  6. Gelişimi yalnızca çıkılan piste göre mi, başka becerilerle de mi değerlendireceksiniz?
  7. Ders sonunda çocuğumun gelişimi ve sonraki hedefleri hakkında bilgi verecek misiniz?

Bu soruların amacı eğitmeni sınava sokmak değildir. Asıl amaç, çocuğunuz için nasıl bir eğitim anlayışına sahip olduğunu anlamaktır.

Kısa kontrol listesi

  • İlk görüşmeden sonra kendinize şu soruları sorun:
  • Mesleki eğitimi ve belgesi hakkında açık bilgi verdi mi?
  • Çocuğunuzu dinledi ve onunla yaşına uygun iletişim kurdu mu?
  • Dersin nasıl ilerleyeceğini anlaşılır biçimde açıkladı mı?
  • Çocuğun ihtiyacına göre yöntemini değiştirebileceğini gösterdi mi?
  • Güvenliği ve gerektiğinde ilerlemeyi durdurmayı önemsiyor mu?
  • Çocuğun zamanla daha bağımsız olmasını hedefliyor mu?
  • Ders sonrasında gelişim hakkında bilgi vermeye istekli mi?

Bu soruların tümüne olumlu yanıt vermek kusursuz bir eğitmen garantisi değildir. Ancak seçim yaparken yalnızca kişinin ne kadar iyi kayak yaptığına odaklanmanızı önler.

Sonuç: Çocuğunuz için iyi eğitmen, yalnızca iyi kayakçı değildir

Çocuğunuz için kayak eğitmeni seçerken teknik beceriye bakmak doğaldır. Fakat çocuk eğitimi açısından bu, yalnızca başlangıç noktasıdır.

İyi bir çocuk kayak eğitmeni tekniğini bilir, öğretmeyi önemser, çocuğu gözlemler ve güvenliği gözetir. Gerektiğinde tekrar eder, dersini öğrencisinin ihtiyacına göre değiştirir ve çocuğun zamanla daha bağımsız bir kayakçı olmasına yardımcı olur.

Bu yüzden yalnızca “İyi kayak yapıyor mu?” diye sormayın.

Daha önemli soru şudur: “Çocuğuma nasıl öğretecek?”

İlk dersin sonunda çocuğunuzun daha uzağa kaymış olması sevindiricidir. Ancak bazen daha önemli göstergeler çok daha sessizdir: Ne yaptığını anlamaya başlaması, hata yaptığında yeniden deneyebilmesi ve bir sonraki derse istekle gelmesi.

Çünkü iyi bir eğitmenin başarısı yalnızca çocuğun ne kadar kaydığıyla değil, zaman içinde nasıl öğrendiği ve kayakla nasıl bir ilişki kurduğu ile değerlendirilmelidir.

Doğru eğitmeni seçtik. Peki bu eğitim nasıl sürdürülebilir bir gelişime dönüşür? Serinin sonraki yazılarında bu konuyu ele alacağız.

Mesleki kaynaklar ve ileri okuma

1. PSIA-AASI – Alpine Skiing Certification https://thesnowpros.org/get-certified/alpine/

2. Türkiye Kayak Federasyonu – Alp Disiplini Kayak Öğretici Kurs Duyurusu

https://tkf.org.tr/tr/duyurular/alp-disiplini-kayak-ogretici-kurs-duyurusu

3. BASI – The British Association of Snowsport Instructors https://basi.org.uk/

4. NZSIA – Children’s Ski Teaching Level One Certification

5. CSIA – Level 1 Certification Course

https://csia.snowpro.com/ServicesServlet/telechargement/document/L1CG-EN.pdf

6. ISIA – Quality Standards of the International Ski Instructor Association (ISIA)

https://isia.ski/quality-standards

Not: Uluslararası kuruluşların eğitim ve sertifikasyon sistemleri, Türkiye’deki resmî belge ve yetkilendirme süreçleriyle otomatik olarak eşdeğer değildir. Eğitmenin Türkiye’de çalışma yetkisini ve belgesinin güncel durumunu ilgili kurumlardan ayrıca doğrulayın.

Yorum bırak

WhatsApp Destek